Obowiązkiem strony powodowej jest podanie adresu zamieszkania strony pozwanej, aby sąd kościelny mógł zgodnie z wymogami prawa poinformować stronę pozwaną o toczącym się procesie. W wyjątkowych sytuacjach, pomimo podjętych starań, strona powodowa może nie być w stanie ustalić miejsca pobytu strony pozwanej.

W takim przypadku, aby wykazać przed sądem, że strona powodowa dołożyła należytych starań w celu ustalenia adresu zamieszkania strony pozwanej, należy zwrócić się do organów gminy i poprosić o udostępnienie z rejestru PESEL danych dotyczących miejsca pobytu strony pozwanej.

W tym celu należy najpierw zgłosić się w kancelarii Sądu Metropolitalnego Warszawskiego i poprosić o wydanie zaświadczenia potwierdzającego zamiar prowadzenia procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa przed sądem kościelnym. Następnie z tym zaświadczeniem należy zwrócić się do organów gminy i złożyć wniosek o udostępnienie danych z rejestru pesel. We wniosku należy poprosić o udostępnienie informacji na temat:

  • miejsca tymczasowego zameldowania strony pozwanej;

  • miejsca stałego zameldowania strony pozwanej;

  • ostatniego znanego miejsca pobytu strony pozwanej.

Od dnia 1 lipca 2019 r. dane z rejestru pesel udostępniają organy gminy, zgodnie z Ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. ( Dz.U. 2019 poz. 1016 ; tekst ogłoszony: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190001016/O/D20191016.pdf). Ustawa ta zmieniła w tym przedmiocie przepisy Ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2019 poz. 1397; tekst jednolity: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190001397/O/D20191397.pdf). Wniosek taki można złożyć w dowolnej gminie, należy jednak pamiętać, że po rozpoczęciu tej procedury konieczne będzie doprowadzenie jej do końca w urzędzie tej samej gminy.

Art. 46, Ust. 2 pkt. 1 tej ustawy o ewidencji ludności stanowi, że osoby które wykażą interes prawny mogą uzyskać dane z rejestru pesel. Dlatego składając wniosek o udostępnienie informacji z rejestru pesel konieczne jest wskazania jako interesu prawnego zamiaru prowadzenia procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa przed sądem kościelnym.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2015 r. stanowi, że “Jeżeli prawo powszechnie obowiązujące (KONKORDAT) daje podstawy do obrony przed władzą kościelną w sprawach małżeńskich wypełnia to przesłankę interesu prawnego mającego w tym prawie oparcie”. Oznacz to, że osoba która prowadzi postępowanie o stwierdzenie nieważności małżeństwa posiada interes prawny w rozumieniu przywołanego Art. 46, Ust. 2 pkt. 1 ustawy o ewidencji ludności. Dlatego osoby prowadzące proces w sądzie kościelnym o stwierdzenie nieważności swojego małżeństwa mają prawo uzyskać udostępnienie danych z rejestru pesel (II OSK 2416/13 – Wyrok NSA, tekst: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/0B1BE7E647).

Od czasu wydania tego wyroku przez NSA, na jego podstawie Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA udzielało takich informacji osobom prowadzącym postępowanie o stwierdzenie nieważności małżeństwa przed sądem kościelnym.

Już po wydaniu tego wyroku weszły w życie nowe przepisy dotyczące ochrony danych osobowych. Ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2019 poz. 730), wprowadziła pewne zmiany do ustawy o ewidencji ludności, jednak nie zmieniła brzmienia Art. 46, Ust. 2 pkt. 1 tej ustawy. Do dnia 1 lipca 2019 r., a więc aż do czasu przekazania zadania udostępniania danych z rejestru pesel organom gminy, Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA udostępniało te dane stronom prowadzącym postępowanie przed sądem kościelnym. W związku z powyższym organy gminy są zobowiązane udostępnienić takie dane osobom prowadzącym postępowanie o stwierdzenie nieważności swojego małżeństwa przed sądem kościelnym.